Raúl Arza
Badira Euskadin marmolean mimoz zizelatutako datak, euskal gizartearen erdia soberan zegoen proiektu totalitario baten izenean jazarri, izutu eta erail zituzten milaka lagunen sufrimenduaren gainean sedimentatuak. ETAren ameskeria, odolezko magma gorri batean solidotua eta mito faltsuetan oinarritua, 2001eko urriaren 20an desagertu zen. Egun horretan, euskal gizarte zintzoak askatasuna irabazi zuen. Hezur-haragizko jendea, lanera joateko goizegi joaten dena, hainbat hamarkadatan kalera irten zena – Beste aldera begiratzeko, heriotzari testuinguru politikoa jartzeko aro lotsagarriaren ondoren –; hiltzea beti egon zela gaizki pentsatu izan zuen jende guztia; eta 50 urtez erakunde terrorista batek eragindako sufrimendua, bere buruan aldaezina zen herri monolitiko baten izenean, bidegabea izan zela bost hamarkada horietako egun guztietan.
Ez dago bakerako biderik, bakea da bidea. Baina desiratutako askatasunaren amaierara iristeko, demokrazia, erabatekoa denean (edo izan nahi duenean), prest dago ahaleginak egiteko. Lurreratzeko pistak jartzera, mundu itxi eta zuri-beltz batetik askatasunaren paletak eskaintzen dituen kolore guztiak dituen errealitate baterako bidaia errazago egiteko. Demokrazia inoiz ez dago prest oroimenik ezak edo eragindako sufrimenduaren zuritzeak zolatutako bideetatik ibiltzeko. ETAren terrorismoaren biktimek urte hauetan guztietan izan duten balio politikoa ahaztu gabe. Hori izan zen sindikatu honentzat ponposoki Aieteko Nazioarteko Bake Konferentzia ‘deitua, ETAren indarkeria modu mankomunatuan beti salatu dugunok asfaltatu genuen lurreratze instrumentaleko pista, beste batzuek bere ikaragarrizko iraganari osoko zuzenketa egin ahal izateko. Itxaroten jarraitzen dugun zerbait: mundu horrek bakarrik egin dezakeen gainditu gabeko ikasgai bat.
UGT-Euskadik eta Raul Arza idazkari nagusiak parte hartu zuten Donostiako Aiete Jauregian. Eta hori egin genuen euskal herritarren maila morala ziurtatzeko, kanpoan zeudenak gogoratzeko, herri honetan inoiz zeharkatu behar ez zen marra gorriaren testigantza emateko. Alegia, askatasunean pentsatzen eta bizi direnak, alde batetik; eta besteek zer egin eta pentsatu behar duten erabakitzen dutenena, bizitzen jarrai dezaten, bestetik, banatzen dituena. Erailak ez izateko.
Jose Luis Rodriguez Zapatero buru zuen Gobernuko Alfredo Perez Rubalcaba Barne ministroak esan zuen bezala, bakea Euskadira ekartzeko Nazioarteko Bake Konferentzia bat antolatu behar izan balitz, Hegoafrikako abokatuak (Brian Currin), Lokarri bezalako beste erakunde batzuekin batera, eta egun horretan Aieten bildu ziren nazioarteko agintari ohiek (Koffi Annan, Jonathan Powell, Bertie Ahern eta Harerry, besteak beste) bultzatu zutena bezalakoa, berak ordainduko zituen
“bidaia-txartelak nire poltsikotik”. Izan ere, ETAk Aietetik egun batzuetara, bere erara, modu tetrikoan, lotsaren kaputxekin eta anonimotasun koldarrarekin antzeztu zuen amaiera askoz lehenago gertatu zen. Mobilizazio sozialak, Ajuria Eneko eta Terrorismoaren aurkako Itunak, Miguel Angel Blancoren hilketaren ondoren Basta Yak!, nazioarteko lankidetzak utzitako haziari esker. Eta polizia ezberdinen borroka, legea eskuan eta tortura edo estatu-terrorismoa bezalako bidezidorrik gabe. Azken honek ETAren amaiera atzeratzea baino ez zuten lortu, lotsa morala izateaz gain; eta egunen batean, norbaitek, nonbait, berandu baino lehen, publikoki onartu beharko du, justiziaren, egiaren eta erreparazioaren zikloa behingoz ixteko eta etorkizuneko bizikidetza eraikitzeko.
Motxilak daude deskargatzeko, akatsak onartzeko. Batez ere helburu politikoak lortzeko hil zitekeela defendatu zutenek oraindik bizkarrean daramatzatenak. Ez dituzte amarrak askatu. Onartu behar dute ez dela osasuntsua gizarte bat, hilketak txalotu izanari edo kaleetan “ETA, hil itzazu” oihukatu izanari uko egiten ez dioten ordezkari politiko eta sindikalak dituena; edo orain hiltzaileen ongi etorriak defendatzen dituztenak. Baina bidaia horretarako jada ez dago balizko “nazioarteko konferentziarik” ez “Akordio” distiratsurik, ezta lurreratzeko pistarik ere. Ausardia politikoa behar da. Ausardia.